Factcheck Factcheck Factcheck: nee, Ursula von der Leyen zegt niet dat ze vrije meningen wil censureren Op sociale media circuleert een deel van een speech van de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen. Volgens socialemediagebruikers zou ze in de video 'letterlijk oproepen tot censuur'. Dat klopt niet. Von der Leyen vertelt in de clip dat, behalve het weerleggen van foute informatie (‘debunken’), het ook belangrijk is om vooraf te waarschuwen voor manipulatiepogingen of misleidingsstrategieën (‘prebunken’).
Factcheck Factcheck Factcheck: video die zou bewijzen dat bekende personen door USAID betaald zouden zijn is vals Online circuleert het gerucht dat de Amerikaanse ontwikkelingsorganisatie USAID verschillende bekende Amerikaanse personen betaald zou hebben om naar Oekraïne af te zakken. Dat klopt niet. De video is vals en waarschijnlijk van Russische makelij.
Factcheck Factcheck Factcheck: geen bewijs dat USAID 4 miljoen dollar heeft betaald aan Time Magazine Online circuleert de claim dat het Amerikaanse ontwikkelingsagentschap USAID 4 miljoen dollar (3,8 miljoen euro) zou hebben betaald aan het Amerikaanse Time Magazine om de Oekraïense president Volodymyr Zelensky tot ‘Persoon van het jaar’ te verkiezen. Maar daar is geen bewijs voor.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, USAID financierde geen Oekraïense influencers met 4,8 miljoen dollar Volgens socialemediagebruikers heeft het Amerikaanse ontwikkelingsagentschap USAID 4,8 miljoen dollar uitbetaald aan Oekraïense influencers. Dat klopt niet. Hoewel er 4,8 miljoen dollar werd besteed aan de selectie en training van Oekraïense influencers om Russische desinformatie te bestrijden, kwam dat geld niet van USAID, maar van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Bovendien werd het geld betaald aan een Amerikaans bedrijf dat de selectie en training voorzag, en niet rechtstreeks aan de influencers zelf.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, deze beelden tonen geen Israëlische soldaten die een Palestijns meisje neerschieten Op sociale media circuleren beelden van een jonge vrouw die omringd is door enkele gewapende mannen. Volgens socialemediagebruikers schieten Israëlische soldaten de vrouw neer. Dat klopt niet. De video circuleert al sinds 2015 en toont een protestactie van een theatergezelschap in Ramallah.
Factcheck Factcheck Factcheck: ja, dit is een betoging tegen Donald Trump in New York Op sociale media circuleren beelden van een protestmars bij een triomfboog. Volgens de verspreiders van de beelden gaat het om een protestmars tegen Donald Trump en Elon Musk. Veel socialemediagebruikers geloven dat niet en menen dat het om oude of gemanipuleerde beelden gaat. Het gaat wel degelijk om een protestmars tegen Trump en Musk die op 17 februari plaatsvond in de buurt van Washington Square Park, New York City.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, Politico kreeg geen 8,2 miljoen dollar steun van ontwikkelingsagentschap USAID Volgens socialemediagebruikers zou het Amerikaanse nieuwsbedrijf Politico 8,2 miljoen dollar aan steun hebben gekregen van het Amerikaanse ontwikkelingsagentschap USAID. Dat klopt niet. Uit de officiële uitgavecijfers van de Amerikaanse overheid blijkt dat USAID tijdens de vorige regeerperiode 44.000 dollar heeft betaald aan Politico, voor abonnementen op producten van dat mediabedrijf.
Factcheck Factcheck Factcheck: geen oorzakelijk verband aangetoond tussen flossen en minder kans op beroerte ‘Flossen kan risico op beroerte met 44 procent verminderen’, zo lazen we op de website van The Sun. Experts wijzen op het belang van een goede mondhygiëne. Maar er is geen oorzakelijk verband aangetoond tussen flossen en minder kans op beroerte. We beoordelen de stelling als eerder onwaar.
Factcheck Factcheck Factcheck: een langdurig werkloze die een hoger pensioen krijgt dan iemand die 40 jaar heeft gewerkt, kan dat? In een radio-interview heeft Kamerfractieleider voor N-VA Axel Ronse het over ‘die Waalse dame die haar hele leven werkloos was en 220 euro netto pensioen meer overhoudt dan haar vriendin die haar hele leven keihard heeft gewerkt’. De vergelijking blijkt gebaseerd op een situatie uit 2017. Volgens de nu geldende regels zouden de pensioenen van de twee dichter bij elkaar liggen, maar het grote verschil in gewerkte jaren zou zich niet weerspiegeld zien in het pensioenbedrag.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, DPG Media liet zich niet betalen door USAID Op sociale media circuleert de bewering dat het Belgische mediabedrijf DPG Media financiering ontving van het Amerikaanse agentschap voor ontwikkelingshulp USAID. Dat klopt niet. DPG ontving een lening van de Europese Investeringsbank voor de ontwikkeling van digitale technologieën. Van financiering door USAID is geen sprake.
Factcheck Factcheck Factcheck: het klopt niet dat amish-kinderen geen kanker, diabetes of autisme zouden krijgen Kinderen uit amish-gemeenschappen zouden geen kanker, diabetes of autisme ontwikkelen. Dat lezen we in verschillende posts op sociale media. Volgens socialemediagebruikers komt dat omdat de amish hun kinderen niet laten vaccineren. Maar dat klopt niet. De drie komen wel voor binnen amish-gemeenschappen, en de vaccinatiegraad ligt er niet op nul.
Factcheck Factcheck Factcheck: neen, de Amerikaanse overheid betaalde geen miljoenen aan persagentschap Reuters Tesla- en X-baas Elon Musk stelt dat de Amerikaanse overheid een miljoenencontract had lopen met persagentschap Reuters voor ‘grootschalige sociale misleiding’. Maar het contract, dat tijdens de eerste ambtstermijn van Trump werd afgesloten, werd niet met persagentschap Reuters afgesloten, maar met Thomson Reuters Special Services (TRSS). Bovendien werd TRSS niet ingehuurd om op grote schaal mensen te misleiden, maar om sociale misleidingoperaties tegen te gaan.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, chemotherapie vergroot kans op herval bij borstkanker niet ‘Chemotherapie vergroot risico op terugkeer (borst)kanker’, zo lazen we op de website ABC Gezondheid. Experts verwijzen naar grootschalige klinische studies waaruit juist blijkt dat chemotherapie de overlevingskansen bij borstkanker significant kan vergroten en de kans op herval verkleinen. We beoordelen de stelling als onwaar.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, deze beelden tonen geen kindhuwelijk in Irak Op sociale media gaan beelden viraal waarop een huwelijk te zien zou zijn van een negenjarige bruid met een man van 37 in Irak. Dat klopt niet. De video is op een bruiloft in Libië gemaakt en het meisje is niet de bruid maar het nichtje van de bruidegom.
Factcheck Factcheck Factcheck: geen bewijs dat ‘Amerikaanse biolabs’ in Oekraïne dodelijke ziekteverwekkers zouden ontwikkelen Volgens berichten op sociale media zouden de Verenigde Staten biolabs in Oekraïne financieren waar dodelijke ziekteverwekkers worden ontwikkeld. Voor die claim, die gebaseerd is op een oude complottheorie, is nooit enig bewijs geleverd.
Factcheck Factcheck Factcheck: NMBS-richtlijn om vervoerbewijzen met de rechterhand te controleren bestaat maar is niet nieuw Op X stelt Dries Van Langenhove dat, volgens nieuwe richtlijnen van de NMBS, aan treinbegeleiders zou worden gevraagd om vervoerbewijzen te controleren met de rechterhand, om ‘misverstanden in sommige culturen’ te voorkomen. De NMBS bevestigt dat zo’n richtlijn bestaat, maar nieuw is ze niet.
Factcheck Factcheck Factcheck: het klopt dat de klimaatimpact van haring en makreel relatief klein is ‘Wil je vis eten met minimale klimaatimpact? Kies dan voor soorten zoals haring en makreel’, zo lazen we in Goed Gevoel. Volgens experts klopt het dat deze soorten een veel kleinere klimaatimpact hebben dan pakweg kabeljauw We beoordelen de stelling als waar.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, Kenia stapt niet uit de Wereldgezondheidsorganisatie Op sociale media doet het bericht de ronde dat Kenia, in navolging van de Verenigde Staten, uit de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zou zijn gestapt. Dat klopt niet. Het gerucht is gebaseerd op kritiek van een Keniaanse dokter aan het adres van de WHO, maar de arts heeft niets te maken met de Keniaanse overheid.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, Italië heeft de Wereldgezondheidsorganisatie niet verlaten Op sociale media doet het bericht de ronde dat Italië, in navolging van de Verenigde Staten, uit de Wereldgezondheidsorganisatie zou zijn gestapt. Dat klopt niet. De Italiaanse vicepremier Matteo Salvini heeft daarover een wetsvoorstel ingediend, maar de kans is klein dat het in het parlement wordt goedgekeurd.
Factcheck Factcheck Factcheck: ja, gezin van leefloners kan meer dan 4000 euro per maand aan uitkeringen ontvangen Als meerdere leefloners in één gezin wonen, dan kunnen ze hun uitkeringen combineren, waardoor hun maandinkomen kan oplopen tot meer dan 4000 euro, stelt Vlaams Parlementslid Tomas Roggeman (N-VA). In bepaalde gevallen klopt dat. Het kersverse Arizona-regeerakkoord voorziet in een cumulplafond voor uitkeringen, al worden in de tekst geen concrete bedragen of situaties genoemd.
Factcheck Factcheck Factcheck: video die moet bewijzen dat ruimtevaart ‘niet echt is’, is gemanipuleerd Online circuleert een video met daarin het team van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA datin 2019 naar het Internationaal Ruimtestation afreisde. In de video is ook een technicus te zien die zich schijnbaar wil verstoppen voor de camera, en daar niet in slaagt. Volgens sociale mediagebruikers bewijst de video dat de NASA, en met uitbreiding de ruimtevaart, ‘niet echt is’. Maar de video is gemanipuleerd. De technicus blijkt achteraf op de beelden gemonteerd.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, dit is geen militair konvooi dat op weg is naar de Amerikaans-Mexicaanse grens Online circuleert een video waarin volgens socialemediagebruikers te zien is hoe een konvooi tanks naar de Amerikaans-Mexicaanse grens wordt getransporteerd. Dat zou een gevolg zijn van het aantreden van Donald Trump als Amerikaans president. Maar de video werd in Polen gemaakt, niet in de Verenigde Staten.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, de schaal van de branden in LA is niet te wijten aan het verwijderen van dammen Volgens socialemediagebruikers is het waterbeheer van de Californische gouverneur Gavin Newsom verantwoordelijk voor de proporties die de branden in Los Angeles hebben aangenomen. Weggehaalde dammen zouden voor een tekort aan water gezorgd hebben. Dat klopt niet. De dammen die verwijderd zijn, liggen niet in de buurt van Los Angeles. De stad haalt haar water van andere plaatsen.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, het WEF heeft niet beloofd iedereen te 'vergeven' die Trump zou vermoorden Socialemediagebruikers beweren dat het Wereld Economisch Forum (WEF) een toekomstige moordenaar van Amerikaans president Donald Trump zou 'vergeven'. De bewering komt van een alternatieve nieuwssite die beweert een klokkenluider van het WEF te hebben gesproken. Het is niet zeker of die klokkenluider bestaat en er is geen ander bewijs dat de uitspraken bevestigt.
Factcheck Factcheck Factcheck: bericht over Ierse trans vrouw die trouwt met zichzelf is satire Online circuleert het bericht dat een Ierse trans vrouw met zichzelf getrouwd zou zijn. Veel socialemediagebruikers nemen het bericht voor echt aan, maar dat is niet terecht. Het gaat om een satirisch bericht van de Ierse satirische site Ireland on Craic.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, dit beeld toont geen inwoner van Gaza Op sociale media circuleert een afbeelding van een zwaarlijvige man. Volgens socialemediagebruikers zou het om een inwoner van Gaza gaan. Dat klopt niet. Het beeld toont Shifa al-Nima, een IS-strijder die in 2020 in Irak werd gearresteerd en sindsdien gevangen zit.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, dit schip heeft geen invloed op het weer Online circuleert een video van een schip, dat ingezet zou worden voor weermodificatie. Dat klopt niet. Het gaat om een drijvende elektriciteitscentrale, die op verschillende plaatsen ter wereld kan ingezet worden om stroomtekorten op te vangen.
Factcheck Factcheck Factcheck: om het norovirus te vermijden, is water en zeep doeltreffender dan alcoholgel ‘Handenalcohol blijkt een stuk minder effectief te zijn tegen het norovirus dan het wassen van de handen met water en zeep’, zo lazen we op de website van Magriet. Volgens experts zijn ‘naakte virussen’ zoals het norovirus inderdaad moeilijker te desinfecteren. We beoordelen de stelling als waar.
Factcheck Factcheck Factcheck: geen bewijs voor ‘250.000 slachtoffers’ van Britse verkrachtingbendes Op sociale media circuleert het bericht dat 250.000 mensen in het Verenigd Koninkrijk de afgelopen jaren slachtoffer zouden zijn geworden van verkrachtingsbendes of grooming gangs. Maar dat cijfer is niet te staven. Het gaat om een extrapolatie van enkele bijzonder dramatische gevallen in drie Britse steden naar het hele Verenigd Koninkrijk. Sommige van de gebruikte cijfers gaan bovendien over kindermisbruik in het algemeen en niet specifiek over de zogenaamde grooming gangs.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, de bevolking van Gaza is niet met meer dan 2 procent gegroeid in 2024 Op sociale media circuleert het bericht dat de Gazaanse bevolking in 2024 met meer dan 2 procent zou zijn toegenomen. Dat bewijst volgens socialemediagebruikers dat er helemaal geen genocide of hongersnood in Gaza plaatsvindt. Maar de cijfers die als bron worden gebruikt, blijken al van vóór het begin van de oorlog in Gaza te dateren.
Factcheck Factcheck Factcheck: geen bewijs WEF-voorzitter Klaus Schwab zei dat bosbranden in Californië door de mens zijn veroorzaakt Online circuleert het bericht dat WEF-voorzitter Klaus Schwab zou hebben gezegd dat de verwoestende bosbranden in Californië een plan waren om plaats te maken voor de aanleg van een ‘smart city’. Maar er is geen bewijs dat Schwab deze uitspraak deed.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, dit is geen jeugdfoto van Britse premier Keir Starmer met sekscrimineel Jimmy Savile Online circuleert een foto waarop de Britse eerste minister Keir Starmer zou te zien zijn als kind, met aan zijn zijde de voormalige BBC-presentator en seksuele crimineel Jimmy Savile. Maar de jongen op de foto is niet Starmer.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, Fauci zei niet dat de meeste slachtoffers van de Spaanse Griep veroorzaakt werden door mondmaskers Online circuleert de stelling dat tijdens de Spaanse Griep de meeste slachtoffers vielen door bacteriële longontstekingen, veroorzaakt door mondmaskers. Dat zou blijken uit een studie die onder meer door de Amerikaanse immunoloog Anthony Fauci werd geschreven. Maar dat klopt niet. In de studie valt het woord mondmaskers niet. Bacteriële longontstekingen waren inderdaad de belangrijkste doodsoorzaak tijdens de Spaanse Grieppandemie, maar die waren zo dodelijk omdat de longen van de slachtoffers al door het griepvirus waren aangetast.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, dit is geen foto van Syrische leider en zijn echtgenote Online circuleert een foto die de nieuwe Syrische leider Ahmed Hussein al-Sharaa en zijn echtgenote zou tonen. Maar dat klopt niet. De foto toont inderdaad Al-Sharaa, maar de vrouw naast hem is de Syrische dichteres Alaa Mustfa.
Factcheck Factcheck Factcheck: ja, volgers van Joe Biden volgen automatisch Donald Trump op Meta-platformen Gebruikers van Facebook en Instagram klagen erover dat ze, sinds de inauguratie van president Donald Trump, plots en ongewild de accounts van Trump en vicepresident J.D. Vance volgen. Dat klopt, maar het is niet zo vreemd: officiële accounts worden altijd doorgegeven van de ene president naar de andere. Wie Biden volgde, volgt nu dus automatisch Trump.
Factcheck Factcheck Factcheck: statistische link tussen kaas en slaapapneu strookt niet met de praktijk ‘Meer kaas eten kan gelinkt zijn aan een verkleinde kans op het ontwikkelen van slaapapneu’, zo lazen we op HuffPost. Volgens experts gaat het om een puur statistische correlatie die totaal niet strookt met de praktijk. We oordelen dat er geen bewijs is voor de stelling.
Factcheck Factcheck Factcheck: vijfde van de brandkranen in Los Angeles viel zonder water tijdens de bosbranden Volgens berichten op sociale media zou er geen water komen uit de brandkranen in Los Angeles, wat het blussen van de bosbranden zou bemoeilijken. Officiële bronnen bevestigen dat een aantal brandkranen zonder water is gevallen, maar het gaat om slechts 20 procent van de kranen. Ze zijn drooggevallen door de enorme piek in de vraag naar water.
Factcheck Factcheck Factcheck: gemiddeld genomen kost sigaret 20 minuten van je leven ‘Een sigaret roken kost je elke keer 20 minuten van je leven’, zo kopte Metronieuws.nl. Volgens experts klopt dit, al verschilt het exacte aantal per individu. We beoordelen de stelling als waar.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, deze satellietbeelden tonen niet de branden van januari 2025 in Los Angeles Op sociale media circuleren satellietbeelden van branden. Volgens de socialemediagebruikers die de beelden verspreiden, zouden ze bewijzen dat de branden op hetzelfde moment begonnen zijn. Dat klopt niet. De satellietbeelden tonen branden uit september 2024 in de buurt van Los Angeles.
Factcheck Factcheck Factcheck: geen bewijs dat Taylor Swift 10 miljoen dollar heeft gedoneerd voor de slachtoffers van de bosbranden in Los Angeles Op sociale media gaat de bewering rond dat popster Taylor Swift 10 miljoen dollar zou hebben gedoneerd voor de slachtoffers van de bosbranden in Los Angeles. Daarvoor bestaat geen bewijs De popster heeft op Instagram gedeeld dat ze donaties heeft gedaan, maar bedragen heeft ze niet genoemd.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, een dieet van broccoli en waterkers heeft geen 'significant antikankerpotentieel' Volgens de Nederlandse website ABC Gezondheid zouden kruisbloemige groenten zoals broccoli en waterkers antikankerpotentieel hebben. Een stof in broccoli en waterkers zou de groei van kankercellen in het lab afremmen en tumorgroei bij muizen inderdaad beperken. Specialisten waarschuwen echter dat er nog geen studies op mensen zijn uitgevoerd.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, deze video toont geen drones die in 2024 over de VS vlogen Op sociale media circuleert een video waarin drones zouden te zien zijn die over de Verenigde Staten vlogen in 2024. Dat klopt niet: het filmpje staat al sinds 2022 online en toont drones die desinfectiemiddelen sproeien in China.
Factcheck Factcheck Factcheck: methaanremmer Bovaer is wél goedgekeurd door de Europese Unie Op sociale media wordt beweerd dat Bovaer, het voedingsadditief voor runderen dat de methaanuitstoot van de veeteelt zou inperken, in de Europese Unie niet is goedgekeurd voor gebruik. Dat klopt niet. De European Food Safety Authority (EFSA) keurde het gebruik van het additief al in 2022 goed.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, Bill Gates zit niet achter de ontwikkeling van methaanremmer Bovaer Online wordt gesteld dat Microsoft-oprichter Bill Gates achter Bovaer zou zitten, een voedingsadditief voor runderen dat de methaanuitstoot van de veeteelt zou inperken. Dat klopt niet. Gates participeert wel in een start-up die een concurrerend product wil lanceren.
Factcheck Factcheck Factcheck: deze tweet van Elon Musk over Luigi Mangione is vervalst Op sociale media circuleert een schermafbeelding die een tweet van Elon Musk zou tonen. In de tweet zegt Musk dat verzekeringsbedrijven de plicht hebben om hun winst te maximaliseren, hoe hardvochtig ook. De tweet is echter niet terug te vinden op de X-pagina van Musk en is waarschijnlijk vervalst.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, deze video toont geen gedetineerden die uit de Syrische Sednayagevangenis worden bevrijd Op sociale media circuleert een video van twee jongemannen. Volgens de verspreiders van de video tonen de beelden gedetineerden die door Syrische rebellen uit de beruchte Sednayagevangenis worden bevrijd. Dat klopt niet. De video werd al voor de bevrijding van die gevangenis gedeeld. Op de video zijn twee jongemannen met een mentale beperking te zien die niets met de gevangenis te maken hebben.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, deze beelden tonen geen viering van de sluiting van de Israëlische ambassade in Dublin Op sociale media circuleert een video van een concert met een uitzinnig publiek. Volgens socialemediagebruikers gaat het om Ieren die de sluiting van de Israëlische ambassade in Dublin vieren. Dat klopt niet. De beelden tonen een concert van de Ierse band The Pogues waar een gastartiest tijdens een bepaald nummer een Palestijnse vlag omhoog hield. Over de sluiting van de ambassade wordt nergens gesproken.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, deze NMBS-trein heeft geen stoelverwarming Op sociale media circuleert een video van een trein die voorzien zou zijn van stoelverwarming. De video is echter afkomstig van een account dat ludieke stickers plaatst in treinen. De NMBS-trein in de video is momenteel niet voorzien van stoelverwarming.
Factcheck Factcheck Factcheck: nee, dit citaat is niet van voormalig Amerikaans president Jimmy Carter Op sociale media circuleert een citaat van voormalig Amerikaans president Jimmy Carter over belastinggeld en het christendom. Er is geen bewijs dat Carter deze uitspraak heeft gedaan. Het citaat werd in 2013 wel uitgesproken op televisie door de Amerikaanse komiek John Fugelsang.
Factcheck Factcheck Factcheck: Een huwelijk tussen twee vrouwen eindigt vaker in een scheiding Huwelijken tussen twee vrouwen zouden volgens socialemediagebruikers vaker tot een echtscheiding leiden dan huwelijken tussen twee mannen of tussen een man en een vrouw. Voor vrouwenparen zou de kans op een echtscheiding maar liefst 72 procent zijn. Volgens Nederlandse en Noorse statistieken klopt het dat huwelijken tussen vrouwen significant vaker tot een echtscheiding leiden. Maar de cijfers die online circuleren, zijn sterk overdreven.